Tezhib Günlüğüm

tezhibe dair..

Tezhib Nedir?

Tezhib Sanatının Doğuşu ve Tarihi Gelişimi

Tezhib; Arapça’da ‘altınlama, ‘yaldızlama’, ‘bezeme’  anlamlarına gelmektedir. En yalın ifadesiyle Tezhib Sanatı; altın ve çeşitli boyalarla yapılan geleneksel süsleme sanatıdır.

Bu sanatı icra eden erkek sanatkarlara “müzehhib”, hanım sanatkarlara ise “müzehhibe” denir.

Tezhib sanatının kökeni Uygurlara kadar dayanır. Türklerin, Orta Asya’dan çeşitli kültürlerle kaynaşarak Anadolu’ya getirdiği tezhib sanatı; Beylikler, Selçuklular ve Osmanlılar döneminde her zaman büyük saygı duyularak, zaman içinde geliştirilerek sürdürülmüş ve günümüze kadar gelebilmiştir.

Çeşitli kaynaklardan gördüğümüz kadarıyla dönemlerin hükümdar, sultan ve ileri gelenlerince bu sanatı icra eden sanatkarlara ayrı bir önem verilmiş, sanatlarını en iyi şekilde sürdürebilmeleri amacıyla gereken imkânlar seferber edilmiştir.

Fatih Sultan Mehmet zamanında ilk nakışhane kurulmuş, bu nakışhanenin baş nakkaşı Baba Nakkaş günümüze kadar ulaşan şahane eserler vermiştir.  

Kanuni Sultan Süleyman Devri (1520-1566) tezhib sanatı açısından zirvede olan bir dönemdir. Bu dönemin en önemli nakkaşı da şüphesiz Kara Memi’dir. Kanuni Sultan Süleyman ( Muhibbi ) divanında iki mütevazi imzası bulunmaktadır. Kendisinin ekolü yaklaşık 150 yıl kadar devam etmiştir.

17. yy ortalarına kadar bu ihtişam devam etmiş fakat matbaanın icadıyla beraber  el yazması esere olan ilgi  azalmış, tezhib sanatının gelişimi de olumsuz yönde etkilemiştir.

Lale Devri’nde (1718-1730) tezhip sanatı Batı etkisinde kalmış, klasik form tamamen terkedilmiştir.

Tezhib sanatı, 20. yy başlarında unutulmaya yüz tutmuşken, değerli birkaç sanatkarımızın çabalarıyla yeniden bir canlanma içine girmiştir. Tezhibin günümüzde yeniden canlanmasında  Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver’in çok önemli katkıları vardır. Kendisi büyük bir araştırma içerisine girerek Klasik Dönemin güzelliğini yeniden canlandırabilmek için büyük çaba harcamıştır.

Tezhib’de Kullanılan Malzemeler

Altın: Tezhib sanatının başlıca malzemesidir. Bugün tezhib sanatı ile uğraşan müzehhibler altını varaklar halinde hazır temin etmektedirler. Altını ezme işi müzehhibler tarafından yapılmaktadır.

Fırçalar: Tezhibde kullanılan fırçalar, kullanıldıkları yerlere göre isim alırlar. Müzehhibler bugün samur kılından hazır fırçalar kullanmaktadır.

Mühreler: Tezhibte altınıı kullandıktan sonra parlatmak ve boya görünümünden çıkarmak içinkullanılır. Kağıt mühresi ve zermühre olmak üzere iki çeşit mühre vardır. 

Boyalar: eskiden kök boya ve toprak boyası kullanılırken, günümüzde müzehhibler hazır şişe boyaları kullanmaktadırlar. Bunlar (gouache) sulu boya ve akrilik,

 ecolin olmak üzere çeşitli boyalardır.                 

Kağıtlar: Kitap sanatlarında yazı malzemesi olarak kullanılan kağıtların en eskisi parşömendir. Özellikle mushaflarda bunlar kullanılmıştır. Daha sonra papirüs görülür. Papirüs yerini yavaş yavaş kağıda bırakmıştır. Osmanlıların yaptıkları kağıtlar Avrupa’da önemle aranan kağıt olmuştur. Daha sonra İslam dünyasında Avrupa kağıdı yayılmış özellikle İtalyan kağıdı tercih edilmiştir.


6 comments on “Tezhib Nedir?

  1. halisayanebruhat
    Eylül 20, 2013

    Çok güzel ve faydalı bir sanat sitesi… Allah razı olsun efendim.

  2. Ahmet
    Ocak 18, 2014

    sitede çalan müzik nerede ulaşabilirim?

  3. Ahmet
    Ocak 24, 2014

    Sitenizde çalan müziğe nasıl ulaşabileceğimi lütfen söylermisiniz?

    • busrabas
      Ocak 24, 2014

      Eser Göksel Baktagir e ait “yalniz sen” isimli parca fakat sitedeki halini Hüsnü Şenlendirici çalıyor. iyi geceler..

      • Ahmet
        Ocak 26, 2014

        İlginiz için teşekkürler🙂

  4. Humeyra
    Ekim 28, 2014

    Acaba siz hangi boya türünü tercih ediyorsunuz? Ve birde markası nedir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: