Tezhib Günlüğüm

tezhibe dair..

TEZHİB GÜNLÜĞÜM 8.DERS: HATAİ

Merhaba arkadaşlar, kısa bir aradan sonra kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bu ders başlıkta da görüldüğü üzere ‘Hatai’ olarak adlandırdığımız motifleri inceleyeceğiz.  Öncelikle Hataileri tanıma adına Cahide Hocamızadan kısa bir bilgiyle başlayalım.

”Etimolojik olarak Çin Türkistanı’ndaki Hata şehrine ait anlamındaki “hatai” de, rumi gibi Türk süsleme sanatının başlıca motiflerindendir. Orta Asya’da ortaya çıkmış ve genellikle çiçek şekilleriyle yoncaların genişçe yer aldığı Çin Sanatı’nın etkisiyle gelişmiş bir süsleme tarzıdır. Hatai tek başına kullanılamaz, diğer süsleme unsurlarıyla birlikte aynı kompozisyon içinde yer alır. Zaman içinde kendi kökeninden uzaklaşarak farklı formlara bürünmüştür. Bütün süsleme sanatlarında kullanılmış ve giderek bir tarz halini almıştır.
Hatailerin en eski örneklerine VIII. ve IX. yüzyıllarda Uygur Türkleri tarafından yapılan duvar resimlerinde rastlanmaktadır. Anadolu Selçukluları bu motifi oldukça sade kullanmıştır. XV. yüzyılda, Fatih’in hükümdarlığı sırasında, hatailer, bükümlü yapraklar ve çiçeklerle değişik ve çok zengin bir tarzda kullanılmıştır.
Hatailerde resmedilen tabiat unsurları, çeşitli sebeplerle farklı formlarda işlenmiş olsalar da ortak özelliklerini çok uzun zaman muhafaza etmişlerdir.
Osmanlılar hatai uslûbunu tezhipte, çinilerde ve az da olsa halılarda kullandılar.Osmanlı Sanatı’nda bir kısım hatailer oldukça özgün bir biçimde şekillendirilmişse de diğer bir kısım Uzak Doğu ve Çin etkisi altında gelişmiştir.
XV. yüzyılın ikinci yarısı ile XVI. yüzyılın başlarında Osmanlı süsleme sanatında, kalp şeklinde düğümlü süslemelere rastlanır olmuştur. Refahın sembolü olduğuna inanılan bu şekil özellikle el yazmalarının dış çerçevelerinde kullanılmıştır. Düğümlenmiş üçgenlerin sıralandığı şeridin uzayıp gitmesi bu motifin sembolik bir özelliği olduğu izlenimini uyandırmaktadır.”Cahide Keskiner, Türk Motifleri, Turing Yayınları

Hataileri iki alt başlıkta inceleyeceğiz: Merkezi Hatailer ve Yönlü Hatailer

Merkezi hatailer                                                               Yönlü Hatailer

*Merkezleri ortadadır.                                                  *Merkezleri  1/3  aşağıdadır.

*Tekrarlıdırlar.                                                                 * 1/2 simetriktirler.

*Yön göstermezler.                                                         *Yön gösterirler.

*Kompozisyonda başlangıç noktası                          *Yön göstermediklerinden dolayı

  olarak alınabilirler.                                                            başlangıç noktası olarak alınamazlar.

*Kompozisyona her yönden giriş yapılıp                * Sadece alttan giriş üstten çıkış         

   her yönden çıkış yapılabilir.                                         yapılabilir.

 * Lekeleri farklıdır.                                                            * Lekeleri farklıdır.

          

Yukarıda bahsedilen farkları çizimlerde de göstermeye çalıştım umarım açıklayıcı olmuştur.  Leke, eksen, eksen arası ve üzeri çizim kavramlarını da bundan sonra daha sık kullanacağımız için onlar üzerinde de çok fazla durmadım.  Bu derslik de bu kadar, muhabbetle..

NOT: Şunu belirtmek isterim ki tezhip öğretmek gibi haddimi aşan bir maksadım yok. Zaten bir hocanın dizinin dibine oturmadan da öğrenilebileceğine inanmıyorum. Benim tek amacım,  tezhip serüvenimi sizlerle paylaşabilmek ve tezhibin tanınıp sevilmesine bir nebze de olsa katkıda bulunabilmektir.  

3 comments on “TEZHİB GÜNLÜĞÜM 8.DERS: HATAİ

  1. rüveyda
    Aralık 2, 2012

    🙂

  2. Merve
    Ocak 28, 2013

    🙂

  3. Bos
    Ocak 29, 2013

    Good

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: